Entri Populer

Selasa, 03 Januari 2012

17 PUPUH SUNDA ( II )


Maskumambang
Dikintun: koryati (202.51.230.139)
Kaping: 17.02.2004 09:52
Pupuh 11: Maskumambang
Duh manusa mana kaniaya teuing
teu aya rasrasan
abong ka mahluk nu laip
nyiksa henteu jeung aturan
Hulu abdi karaosna langkung nyeri
tulang asa bejad
tanduk mah pon kitu deui
taya raoskeuneunnana
Na dikinten abdi mo ngarasa nyeri
pedah kabisan
tapi yaktosna mah abdi
ngan bakating kumawula
Oge margi anjeun rupina ka abdi
miwarang jeung maksa
buktina disina jurit
kalawan jeung dihatean
Pileuleuyan dunya pisah sareng abdi
moal bisa panjang
abdi ningal bumi langit
rek mulang ka kalanggengan
jst.
Mijil
Pupuh 12: Mijil
Mesat ngapung putra Sang Arimbi
Jeung mega geus awor
Beuki lila beuki luhur bae
Larak-lirik ninggali ka bumi
Milari sang rai
Pangeran Bimanyu
Panambih:
Aduh Gusti nu Kawasa
Jisim abdi ageung dosa
Pangna abdi gering nangtung
Reh ka sepuh wantun nundung
———————-
Laras: Pelog
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 10 September 2004
Pangkur
Watek: nafsu, lumampah atawa sadia rek perang.
Unggal Pada diwangun kutujuh Padalisan.
Pupuh 13: Pangkur
Seja nyaba ngalalana ( 8 – a )
ngitung lembur ngajajah milang kori ( 12 – i )
henteu puguh nu dijugjug ( 8 – u )
balik paman sadaya ( 7 – a )
nu ti mana tiluan semu rarusuh ( 12 – u )
Lurah Begal ngawalonan ( 8 – a )
“Aing ngaran Jayapati”( 8 – i )
Panambih:
Euleuh itu budak gembul
Awak gembru bayuhyuh gawena kedul
Ukur heuay jeung nundutan
Ka sakola unggal poe kabeurangan
He barudak tong nurutan
Ka nu gembul kokomoan
Bisi kedul jeung ogoan
Awal akhir katempuhan
————————-
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 11 September 2004
Pucung
Watekna piwuruk, wawaran, atawa mepelingan.
Unggal Pada diwangun ku opat Padalisan.
Pupuh 14: Pucung
Estu untung nu bisa mupunjung indung ( 12 – u )
jeung nyenangkeun bapa ( 6 – a )
tanda yen bagjana gede ( 8 – e )
hitup mulus kaseundeuhan ku berekah ( 12 – a )
Lutung buntung luncat kana tunggul gintung
Monyet loreng leupas
luncat kana pager dengdek
Bajing kuning jaralang belang buntutna
Panambih:
Hayu batur urang diajar sing suhud
Ulah lalawora bisi engke henteu naek
Batur seuri urang sumegruk nalangsa
————————
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 11 September 2004
Sinom
Watekna gumbira.
Unggal Pada diwangun ku salapan Padalisan.
Contona :
Di wetan fajar balebat ( 8 – a )
panon poe arek bijil ( 8 – i )
sinarna ruhay burahay ( 8 – a )
kingkilaban beureum kuning ( 8 – i )
campur wungu saeutik ( 7 – i )
kaselapan semu biru ( 8 – u )
tanda Batara Surya ( 7 – a )
bade lumungsur ka bumi ( 8 – a )
murub mubyar langit sarwa hurung herang ( 12 – a )
Pupuh 15: Sinom
Warna-warna lauk empang
Aya nu sami jeung pingping
Pagulung patumpang-tumpang
Ratna Rengganis ninggali
Warnaning lauk cai
Lalawak pating suruwuk
Sepat pating karocepat
Julung-julung ngajalingjing
Sisi balong balingbing, sisi balungbang
Panambih:
Harta pada nareangan
Harti pada narabahan
Harta harti sarwa guna
Pada bisa mere bukti
Bisa hasil sapaneja
Sok nyumponan cita-cita
Harta harti song mangpaat
Dapon diraksa taliti
———————-
Laras: Madenda
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 11 September 2004
Pupuh 16: Wirangrong
Barudak mangka ngalarti
Ulah rek kadalon-dalon
Enggon-enggon nungtut elmu
Mangka getol mangka tigin
Pibekeleun sarerea
Modal bakti ka nagara
Panambih:
He barudak mangka ngarti
Ulah rek kadalon-dalon
Nungtut elmu jeung pangarti
Masing rajin soson-soson
Pibekeleun hirup tandang
Modal bakti ka nagara
Lemah cai anu urang
Perlu dijaga dibela
Wirangrong
Pupuh 16: Wirangrong
Barudak mangka ngalarti
Ulah rek kadalon-dalon
Enggon-enggon nungtut elmu
Mangka getol mangka tigin
Pibekeleun sarerea
Modal bakti ka nagara
Panambih:
He barudak mangka ngarti
Ulah rek kadalon-dalon
Nungtut elmu jeung pangarti
Masing rajin soson-soson
Pibekeleun hirup tandang
Modal bakti ka nagara
Lemah cai anu urang
Perlu dijaga dibela

17 PUPUH SUNDA ( I )


Asmarandana
Laras: Salendro
Watek: silih asih silih pikanyaah atawa mepelingan.
1 Pada := 7 padalisan.
Pupuh 1: Asmarandana
Eling eling mangka eling ( 8 engang – vokal i / E-ling-e-ling-
mang-ka-e-ling (jumlah 8), ling panungtung vokalna i)
rumingkang di bumi alam( 8 – a )
darma wawayangan bae ( 8 – e )
raga taya pangawasa ( 8 – a )
lamun kasasar lampah ( 7 – a )
nafsu nu matak kaduhung ( 8 – u )
badan anu katempuhan ( 8 – a )
Panambih:
Eling-eling masing eling
Di dunya urang ngumbara
Laku lampah nu utama
Asih ka papada jalma
Ucap tekad reujeung lampah
Tingkah polah sing merenah
Runtut rukun sauyunan
Hirup jucung panggih jeung kamulyaan
——————-
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan
Titimangsa: 26 Agustus 2004
Balakbak
Watek: pikaseurieun.
1 pada := 3 padalisan.
Pupuh 2: Balakbak
Aya warung sisi jalan rame pisan – Citameng(15-e)
Awewena luas luis geulis pisan – ngagoreng (15-e)
Lalakina lalakina los ka pipir nyoo monyet – nyanggereng (19-e).
Panambih:
Aya warung sisi jalan
Rame pisan ku nu jajan
Tihothat nu ngaladangan
Nu jarajan sukan-sukan
————————-
Laras: Madenda
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan
Titimangsa: 26 Agustus 2004
Dangdanggula
Pupuh 3: Dangdanggula
Mega beureum surupna geus burit
Ngalanglayung panas pipikiran
Cikur jangkung jahe koneng
Naha
 teu palay tepung
Sim abdi mah ngabeunying leutik
Ari ras cimataan
Gedong tengah laut
Ulah kapalang nya bela
Paripaos gunting pameulahan gambir
Kacipta salamina
Panambih:
Hiji basa, hiji bangsa
Basa bangsa, Indonesia
Hiji bangsa, hiji nusa
Nusa tunggal, Nusantara
Seler-seler, suku bangsa
Di wewengkon, mana-mana
Sakasuka, sakaduka
Wujud bangsa, Indonesia
——————————-
Laras: Pelog, Sorog
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan
Titimangsa: 26 Agustus 2004
Durma
Pupuh 4: Durma:
Moal ngejat sanajan ukur satapak
Geus dipasti ku jangji
Mun tacan laksana
Numpes musuh sarakah
Heunteu niat seja balik
Najan palastra
Mati di
 medan jurit
Panambih:
Di mamana si penjajah
Pada amarah marudah
Manan kapok anggur gawok
Najan dituyuk diragut
Nagri sadayana
Umumna ngabela
Nyempad rosa, pulitik penjajah
Tapi nu ngajajah
Teu pasrah, teu sadrah
Terus meres, ngahina ngarinah
———————
Laras: Pelog
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan
Titimangsa: 27 Agustus 2004
Gambuh
Watek: bingung, samar polah atawa tambuh laku.
1 Pada := 5 padalisan.
Pupuh 5: Gambuh
Ngahuleng banget bingung ( 7 – u )
henteu terang ka mana ngajugjug ( 10 – u )
turug turug harita teh enggeus burit ( 12 – i )
panon poe geus rek surup ( 8 – u )
keueung sieun aya meong ( 8 – o )
Ngahuleng banget bingung
Heunteu terang kamana nya indit
Turug-turug harita teh, enggeus burit
Panonpoe geus rek surup
Keueung sieun, aya meong
Panambih:
Hulang-huleng, hulang-huleng
Ngahuleng ngaraga meneng
Hate ratug, tutunggulan
Heunteu terang, kaler-kidul
Turug-turug, turug-turug
Harita teh, enggeus burit
Panonpoe geus rek surup
Keueung sieun aya meong
———————-
Laras: Pelog
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan
Titimangsa: 27 Agustus 2004
Gurisa
Kaping: 18.07.2003 13:58
Watek: pangangguran, lulucon atawa tamba kesel.
1 Pada := 8 Padalisan.
Pupuh 6: Gurisa
Hayang teuing geura beurang ( 8 – a )
geus beurang rek ka Sumedang ( 8 – a )
nagih anu boga hutang (8 – a )
mun meunang rek meuli soang ( 8 – a )
tapi najan henteu meunang ( 8 – a )
teu rek buru buru mulang ( 8 – a )
rek tuluy guguru nembang ( 8 – a )
jeung diajar nabeuh gambang ( 8 – a)
Hayang teuing geura beurang
Geus beurang rek ka Sumedang
Nagih ka nu boga hutang
Mun meunang rek meuli soang
Tapi najan henteu meunang
Mo rek buru-buru mulang
Rek terus guguru nembang
Jeung diajar nabeuh gambang
Panambih:
Hayang teuing geura beurang
Geus beurang rek ka Sumedang
Nagih ka nu boga hutang
Mun meunang rek meuli soang
Tapi najan henteu meunang
Mo rek buru-buru mulang
Rek terus guguru nembang
Jeung diajar nabeuh gambang
———————-
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 3 September 2004
Juru Demung
Pupuh 7: Jurudemung
Mungguh nu hirup di dunya
Ku kersaning anu agung
Geus pinasti panggih
Jeung dua rupa perkara
Senang paselang jeung bingung
Panambih:
Mungguh hirup di alam dunya
Ku kersaning anu agung
Geus pinasti bakal panggih
Suka bungah jeung kasedih
Dua rupa nu tumiba
Sakabeh jalma di dunya
Senang patumbu jeung bingung
Eta geus tangtu kasorang
—————————-
Laras: Pelog Liwu
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 3 September 2004
Kinanti
Laras: Pelog/Salendro
Watekna: miharep atawa prihatin.
1 Pada := 6 Padalisan
kembang ros ku matak lucu ( 8 – u )
nya alus rupa nya seungit ( 8 – i )
henteu aya papadana ( 8 – a )
ratuning kembang sajati ( 8 – i )
papaes di patamanan ( 8 – a )
seungit manis ngadalingding ( 8 – i )
Pupuh 8: Kinanti
Budak leutik bisa ngapung
Babaku ngapungna peuting
Nguriling kakalayangan
Neangan nu amis-amis
Sarupaning bungbuahan
Naon bae nu kapanggih
Panambih:
Ari beurang ngagarantung
Pinuh dina dahan kai
Disarada patembalan
Nu kitu naon ngaranna
————————
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.com)
Titimangsa: 3 September 2004
Ladrang
Pupuh 17: Ladrang
Aya hiji rupa sato leutik
Engkang-engkang, engkang-engkang
Sok luluncatan di cai
Ari bangun arek sarupa jeung lancah
Panambih:
Coba teguh masing telik
Eta gambar sidik-sidik
Sato naon kitu wanda
Reujeung dimana ayana
————————-
Laras:
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 11 September 2004
Lambang
Watek: banyol atawa pikaseurieun.
Unggal Pada diwangun ku opat Padalisan.
Pupuh 9: Lambang
Nawu kubang sisi tegal ( 8 – a )
nyair bogo meunang kadal ( 8 – a )
atuh teu payu dijual ( 8 – a )
rek didahar da teu halal ( 8 – a )
Panambih:
Nawu kubang sisi tegal
Nyiar bogo meunang kadal
Nawu kubang sisi tegal
Nyiar bogo meunang kadal
Atuh teu payu dijual
Rek didahar da teu halal
Nawu kubang sisi tegal
Nyiar bogo meunang kadal
Meunang kadal
Atuh teu payu dijual
Rek didahar da teu halal
Da teu halal
Laras: Salendro
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.com)
Titimangsa: 4 September 2004
Magatru
Pupuh 10: Magatru
Majalaya, Ciparay, Banjaran, Bandung
Kopo reujeung Cisondari, Cicalengka, Ujung Berung
Rajamandala, Cimahi
Leles, Limbangan, Tarogong
Panambih:
Sukuna pakepit tilu
Panonna opat harerang
Leumpangna semu nu lesu
Ngalengkah teu bisa gancang
————————-
Laras: Madenda
Vokal: Seniman/wati
 RRI Bandung
Sumber: Dokumen
 RRI Bandung
Encryptor: Ki Hasan (khs579@yahoo.@#$%&)
Titimangsa: 4 September 2004

Rabu, 21 Desember 2011

''PRABU SILIWANGI''


PRABU SILIWANGI

Saha sabenerna Prabu Siliwangi nepikeun ka ayeuna ku sawaréh urang Sunda dianggap raja pangsohorna/panggedena (sarta ogé pamungkas) karajaan Pajajaran? Mun ngarujuk naskah Wangsakerta, bakal kanyahoan yén dina naskah éta eu...weuh saurang ogé raja Sunda (kaasup Galuh sarta Pajajaran) anu ngaranna Prabu Sili...wangi. Naskah éta meteakeun yén Siliwangi nyaéta ngaran landian anu dibikeun ka saha waé raja anu ngawasa di Sunda sanggeus gugurna raja Sri Baduga di Bubat.

Nurutkeun naskah éta, raja nu gugur di Bubat dina taun 1357 ngaranna Linggabhuwana, sedengkeun dina naskah-naskah nu séjén katelahna téh Prabu Maharaja (lain Sri Baduga Maharaja!). Alatan manéhna gugur dina ngabela ajén diri bangsa (Sunda), rahayat nelahna téh Prabu Wangi (Seungit), hartina nu ngaranna wangi/seungit alatan wawanénna ngabela ajén bangsa téa. Nya saterusna saha waé nu nu jadi raja Sunda sok katelah Prabu Siliwangi, nyaéta raja nu ngagantikeun Prabu Wangi téa.

Lamun naskah éta bisa dipercaya, atawa bisa dipaké pikeun maluruh saha Prabu Siliwangi, hartina yén Prabu Siliwangi lain saurang. Dumasar naskah éta nu météakeun yén Prabu Siliwangi saukur landian nu ngaganti Prabu Wangi, sabenerna aya dalapan urang Prabu Siliwangi. Lamun diurutkeun, maranéhanana téh : Niskala Wastukancana (1371-1475), Déwa Niskala (1475-1482), Sri Baduga Maharaja (1482-1521), Surawisesa (1521-1535), Ratu Dewatabuwana (1535-1543), Ratu Sakti (1543-1551), Nilakendra (1551-1567), sarta Ragamulya Suryakancana (1567-1579).

Mun nempo lilana ngawasa, écés pisan yén sakuduna nu dianggap raja pangsohorna karajaan Sunda nyaéta Niskala Wastukancana. Sajaba mangsa pamaréntahana nu “cukup fantastis” salila 104 taun (1372-1475), naskah Carita Parahyangan météakeun : “Aya saurang putra Prabu Wangi (Prebu Maharaja) ngaranna Prabu Niskala Wastukancana nu maotna dikurebkeun di Nusa Larang, di Pasir Wanakusuma. Manéhna maréntah salila 104 taun alatan sampurna ngamalkan ageman, mangka kahontal kaayaan nu sarwa sejahtera.

Laku lampahna nu koloteun sanajan umurna masih ngora alatan raja téh tunduk (ka tuntunan) “satmata” (Bunisora), nuturkeun (petunjuk) nu ngasuhna nyaéta Hyang Bunisora nu maot dikurebkeun di Geger Omas, landian Batara Guru di Jampang. (Inohong) éta pisan nu dituturkeun ku pangawasa lemah cai saterusna. Batara Guru di Jampang éta pisan nu nyieun makuta “sanghyang paké” sawaktu ngabogaan hak (luhur tahta=Wastukancana) dinobatkeun jadi raja. (Makuta éta) jieunan (hasil) tatapa bakti ka dewata.

Ku kituna, Niskala Wastukancana téh nyaéta Prabu Siliwangi I, sakaligus raja panggedéna (pangsohorna). Sanggeus maot, manéhna diganti kadua urang anakna :
Déwa Nis-kala nu ngawasa di Galuh (ibukotana Kawali), sarta Prabu Susuktunggal nu ngawasa di Sunda (saterusna Pajajaran).

Tétéla kadua pangawasa éta sanajan dulur teu sabobot sapihanéan, komo Susuktunggal dina pamustunganana ngancem bakal mutuskeun sagala hubungan jeung Galuh. Ngaliwatan “musyawarah” para inohong ti kadua karajaan, ditempuh jalan tengah : Kadua raja éta turun tahta, saterusna digantikeun ku Jayadewata putrana Déwa Niskala sakaligus minantu Susuktunggal. Bareng jeung dinobatkeunna Jayadewata, ngaran karajaan katelahna karajaan Pajajaran kalayan puseur dayeuhna
di Pakwan Pajajaran.

Anggapan yén Prabu Siliwangi (hiji-hijina) nyaéta SBM (Sri Baduga Maharaja) atawa Jayadewata, sabenerna teu salah-salah teuing, mun ngaran landian éta dikaitkeun ka nagara nu ngaranna Pajajaran. Hartina, SBM memang mangrupa raja nu mimiti ngawasa di Pajajaran (1482-1521) nu saméméhna nagara éta ampir
sok disebut Sunda. Ngan waé, mun dianggap yén SBM nyaéta hiji-hijina raja nu katelah Prabu Siliwangi, bisa jadi bakal “bentrok” jeung talari nu ngomong yén manéhna raja panggedéna sakaligus pamungkas.

Catetan : Naskah Wangsakerta masih janten "polemik" naha kalebet sumber tulisan sajarah atw sanes. Sawareh gaduh pamadegan yen mun ditingali dina metodologi sajarah (heuristik, verifikasi, interpretasi, historiografi) teu kalebet bukti sejarah nu otentik, margi lemahna sumber-sumber, pabeulit antara fakta & data, sareng dicampur ku hal-hal "magis-religius", teu benten sareng naskah Pararaton (Mpu Tantular) atawa Babad Tanah Jawa (Sultan Agung). Pamadegan nu sanesna, "terlepas" asli atawa palsu eta naskah, eta naskah teh kaasup karya nu "bernilai adiluhung".

Pangeran Wangsakerta teh, katurunan ka-6 ti Sunan Gunung Jati (putrana Pangeran Girilaya)...